Bệnh viêm mào tinh hoàn là gì? Cách chữa trị hiệu quả nhất

Bệnh viêm mào tinh hoàn là hiện tượng khi mào tinh hoàn bị viêm và sưng lên. Tình trạng này có thể gây đau đớn khi đi tiểu (đái) hoặc có mủ đục hoặc máu trong tinh dịch hoặc tiết ra từ dương vật. Mào tinh hoàn là một ống cuộn vòng nhỏ dẫn tinh trùng. Ống này nằm ở sau mỗi tinh hoàn. Khi mào tinh hoàn bị viêm một hoặc cả hai tinh hoàn (hòn dái) có thể sưng lên. Viêm mào tinh hoàn thường do vi khuẩn từ đường tiết niệu gây nên.  Vậy bệnh viêm mào tinh hoàn là gì? Cách chữa trị hiệu quả nhất. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp những thắc mắc trên cho bạn.

Giải phẫu và phôi học mào tinh hoàn

Viêm mào tinh hoàn ở thanh niên dưới 40 tuổi thường do vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục (Neisseria gonorrhoeae và Chlamydia trachomatis), viêm mào tinh hoàn ở trẻ em và người cao tuổi thường do vi khuẩn đường tiết niệu như E. coli. Nhiễm trùng từ mào tinh có thể lan sang tinh hoàn gây viêm tinh hoàn-mào tinh và thừng tinh gây viêm thừng tinh (funiculitis). Vi khuẩn đi từ mào tinh sang tinh hoàn có lẽ theo đường máu và bạch mạch hơn là theo đường ống mào tinh.

benh viem mao tinh hoan
benh viem mao tinh hoan

Mào tinh là gì?

Mào tinh là một ống cuộn tròn, có hình chữ c và gồm ba phần đầu, thần và đuôi. Phần trên của mào tinh (đầu mào tinh, globus minor) nối với tinh hoàn bằng nhiều ống xuất từ tinh hoàn, và tại đầu dưới (đuôi mào tinh, globus major) mào tinh nối với ống dẫn tinh. Một mấu phụ của mào tinh thường nằm ở đầu trên, là một thể dạng nang, mà trong một số trường hợp thì có cuống, nhưng trong một số trường hợp khác thì có chần rộng. Thân mào tinh không dính với tinh hoàn.

Mào tinh nằm ở phía sau-trên tinh hoàn và nơi gần tinh hoàn nhất là đầu mào tinh. Đuôi mào tinh nối với tinh hoàn bằng mô xơ. Ống dẫn tinh nằm ở phía sau-trong của mào tinh.

Mào tinh, ống dẫn tinh và túi tinh có cùng nguồn gốc từ ống trung thận (ống Wolff). Ống trung thận, ban đầu là hệ bài tiết trong giai đoạn đầu của phôi, gồm một ống chính dài và một loạt các ống nhỏ tách ra từ ống chính, hướng tới tuyến sinh dục đang hình thành. Đa số các ống nhỏ này sẽ thoái hóa, một vài ống vẫn tồn tại và thông nối với chỗ hợp lưu của các ống sinh tinh (lưới tinh) để tạo thành các ống xuất, qua đó tinh trùng đi ra khỏi tinh hoàn. Đoạn ống trung thận ở gần các ống xuất nhất sẽ giãn dài ra, trở nên cuộn khúc và tạo thành mào tinh. Mào tinh tiếp xúc trực tiếp với tinh hoàn và cùng với tinh hoàn di chuyển xuống bìu.

Cấu tạo của mào tinh

Mào tinh được bao phủ bằng mô xơ. Bên trong bao xơ mào tinh là một ống duy nhất, cuộn vòng, kết nối với tinh hoàn bằng các ống xuất. Ống mào tinh được lót bởi biểu mô giả tầng trên toàn bộ chiều dài của ống. Ở đầu mào tinh, các ống xuất giãn rộng, trở nên uốn lượn nhiều và tạo thành những tiểu thùy dạng nón. Mỗi tiểu thùy có một ống đổ vào một ống mào tinh duy nhất, ống này dài khoảng 6m, đường kính khoảng 0,15mm, nằm trong một bao xơ của mào tinh để tạo thành phần thân và đuôi mào tinh. Khi tiến tới gần đuôi mào tinh, ống mào tinh trở nên dày và thẳng để tạo thành ống dẫn tinh.

viem mao tinh hoan o nam gioi
viem mao tinh hoan o nam gioi

Chức năng của mào tinh là biến đổi tinh trùng tinh hoàn không di động và không có khả năng thụ tinh thành tinh trùng trưởng thành. Quá trình trưởng thành này xảy ra như thế nào tại mào tinh vẫn chưa được hiểu rõ. Mào tinh chế tiết các protein và những phân tử khác tạo thành dịch trong ống mào tinh phủ trùm tinh trùng. Các thành phần của dịch mào tinh cùng hoạt động để biến đổi tinh trùng và giúp tinh trùng trưởng thành.

Nguyên nhân gây viêm mào tinh hoàn

Viêm mào tinh hoàn có thể là do:

  • Nhiễm trùng đường tiểu, thường do vi khuẩn từ đường tiết niệu lên. Viêm mào tinh ở trẻ em và người cao tuổi thường do vi khuẩn đường tiết niệu như E. coli.
  • Bệnh phong tình.
  • Giải phẫu tuyến tiền liệt, Tuyến tiền liệt nở to.Những người có tuyến tiền liệt to thường gây ảnh hưởng đến hoạt động của bàng quang, làm cho bệnh nhân thường đi tiểu không hết, ứ đọng lại nước tiểu ở bàng quang, khiến bàng quang dễ bị nhiễm trùng, nhiễm trùng này có thể lan đến gây viêm mào tinh hoàn.
  • Viêm mào tinh ở thanh niên dưới 40 tuổi thường do vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục (Neisseria gonorrhoeae và Chlamydia trachomatis). Thường gặp ở những bệnh nhân có lối sống tình dục không lành mạnh, quan hệ tình dục không an toàn, không sử dụng bao cao su khi quan hệ, quan hệ tình dục với nhiều người, dẫn đến dễ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
  • Nhiễm trùng từ mào tinh có thể lan sang tinh hoàn gây viêm tinh hoàn-mào tinh và thừng tinh gây viêm thừng tinh (funiculitis). Vi khuẩn đi từ mào tinh sang tinh hoàn có lẽ theo đường máu và bạch mạch hơn là theo đường ống mào tinh.
nguyen nhan viem mao tinh hoan
nguyen nhan viem mao tinh hoan

Dấu hiệu viêm mào tinh hoàn

Bệnh viêm mào tinh hoàn có những dấu hiệu sau đây:

Viêm thường xảy ra một bên bìu, gây đau lan theo thừng tinh, tới bụng dưới

Bệnh nhân thường có sốt nhẹ, nếu sốt cao, lạnh run thì nhiều khả năng viêm tinh hoàn-mào tinh bị áp-xe hóa. Khám bệnh ghi nhận bìu bên bệnh sưng to, sờ đau, đỏ, nóng và có dấu phập phều nếu có áp-xe. Nếu chỉ có viêm đuôi mào tinh thì khám sẽ sờ thấy một nhân cứng 1-2cm đường kính, tách biệt với tinh hoàn (tinh hoàn nằm ở phía trước-trên nhân cứng).

Một bệnh nhân xuất hiện cơn đau ở một bên bìu lan theo dọc thừng tinh lên vùng hạ vị, trước đó bệnh nhân đã có biểu hiện viêm niệu đạo hoặc tuyến tiền liệt cũ. Khám Bìu có các dấu hiệu sau

  • Nhìn thấy bìu sưng to, lớp da bên ngoài bìu đỏ rực rất nhanh chỉ trong vòng 3 – 4 giờ.
  • Sờ vào bìu thấy rất đau, sờ thấy mào tinh hoàn to và rắn nhưng vẫn phân biệt được với tinh hoàn. Ranh giới sẽ mất đi và chỉ còn lại một khối phồng to nóng ran và đau. Nắn thừng tinh thấy sưng lên và có thể xuất hiện tràn dịch màng tinh hoàn, nếu thăm trực tràng thấy tuyến tiền liệt bị đau.
  • Triệu chứng toàn thân bệnh nhân có thể sốt cao lên tới 39 – 40 độ C hoặc hơn, có khi kèm theo rét run.

Viêm thừng tinh biểu hiện dưới dạng thừng tinh sưng to, đau

Mào tinh viêm mạn tính có dạng toàn bộ mào tinh sưng nề, đau. Bệnh nhân có thể có các triệu chứng của viêm niệu đạo, viêm bàng quang hay viêm tuyến tiền liệt xảy ra trước hay đồng thời với viêm tinh hoàn-mào tinh.

Tổng phân tích nước tiểu ghi nhận tăng bạch cầu trong nước tiểu

Siêu âm bìu để phân biệt giữa viêm tinh hoàn-mào tinh cấp với xoắn tinh hoàn.

Xét nghiệm máu có thể thấy bạch cầu tăng, đặc biệt là bạch cầu đa nhân trung tính

Để đặc hiệu hơn người ta thường tiến hành đo CRP (C-reactive protein). Nhiều nghiên cứu chứng minh rằng CRP có độ nhậy 96,2% và độ đặc hiệu là 94.2% đối với viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn.

Soi tươi và nuôi cấy nước tiểu giữa dòng có thể xác định loại vi khuẩn gây bệnh . Sau đó, phân tích nước tiểu toàn bộ có thể thấy bạch cầu trong nước tiểu hoặc test phân hủy bạch cầu dương tính, hoặc thể nitrit

  • Nhuộm soi và nuôi cấy dịch niệu đạo xác định các nguyên nhân gây viêm niệu đạo.
  • Siêu âm Doppler mầu cho phép đánh giá mức độ tưới máu và các cấu trúc giải phẫu của tinh hoàn. Trường hợp viêm tinh hoàn, mào tinh hoàn sẽ tăng kích thước, tăng tưới máu tinh hoàn, tốc độ dòng chảy tăng.
  • Tuy nhiên, viêm mào tinh hoàn có thể bị chẩn đoán nhầm với
  • Thoát vị bẹn
  • Xoắn tinh hoàn
  • Tràn dịch màng tinh hoàn
dau hieu viem mao tinh hoan
dau hieu viem mao tinh hoan

Điều trị viêm mào tinh hoàn

  • Viêm mào tinh hoàn thường được điều trị dễ dàng ở nhà. Tùy theo nguyên nhân, mà bệnh nhân có thể được cho dùng kháng sinh. Kháng sinh uống tùy theo kháng sinh đồ, kết hợp nằm nghỉ, nâng bìu và kháng viêm non-steroid để giảm triệu chứng. Nếu viêm do bệnh lây truyền qua đường tình dục thì cần điều trị cả bạn tình. Phẫu thuật dẫn lưu hay cắt bỏ tinh hoàn-mào tinh khi có áp-xe. Phẫu thuật cắt thần kinh thừng tinh trong trường hợp viêm mạn tính gây đau tinh hoàn kéo dài
  • Cách tự chăm sóc ở nhà
  • Nghỉ ngơi.
  • Nếu tình trạng viêm mào tinh hoàn là do bệnh phong tình gây ra, thì điều quan trọng là phải điều trị cả hai, bạn tình của bệnh nhân có thể cần được điều trị bằng thuốc.
  • Đắp lạnh giúp giảm đau và sưng. Hãy đặt nước đá lạnh vào vùng bìu trong 15 phút – cách nhau từ 1 đến 2 tiếng hoặc ít nhất bốn lần mỗi ngày, mỗi lần 15 phút. Nên đắp thường xuyên để có tác dụng tốt. Không đắp nước đá một chỗ lâu hơn 15 phút vì như vậy có thể làm đau và sưng thêm.
  • Khi nằm, hãy đặt một chiếc khăn lông bên dưới bìu. Khăn này sẽ nâng đỡ bìu và giúp giảm sưng và đau.
  • Mặc quần lót bó. Loại quần lót này sẽ giúp nâng đỡ bìu và giảm đau.
  • Nếu tình trạng viêm trở thành nhiễm trùng, hãy tránh sinh hoạt tình dục cho đến khi hết nhiễm trùng.
  • Nếu bệnh nhân bị đau nhức, có thể dùng thuốc giảm đau như acetaminophen hoặc ibuprofen

Viêm mào tinh hoàn có nguy hiểm không? Có gây vô sinh không?

Viêm mào tinh hoàn có thể được điều trị nếu bệnh nhân tuân thủ đầy đủ theo phác đồ của bác sỹ. Tuy nhiên nếu để lâu, không điều trị viêm mào tinh hoàn có thể gây nên các biến chứng nguy hiểm như áp xe bìu, sưng mủ tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn mạn tính, tinh hoàn bị teo nhỏ dẫn đến giảm khả năng có con, thậm chí là vô sinh

Vì vậy khi phát hiện bị viêm mào tinh hoàn bệnh nhân cần nghiêm chỉnh tuân thủ thực hiện các liệu trình điều trị mà bác sỹ đã đưa ra để tránh những biến chứng về sau

viem mao tinh hoan co gay vo sinh
viem mao tinh hoan co gay vo sinh

Trên đây là những thông tin chung nhất về bệnh viêm mào tinh hoàn là gì? Cách chữa trị hiệu quả nhất. Để phòng ngừa viêm mào tinh hoàn, mọi người cần có lối sống tình dục lành mạnh, chung thủy một vợ một chồng. Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục,  và nếu gặp những vấn đề bất thường về đường tiết niệu, tuyến tiền liệt hãy đi khám bác sỹ chuyên khoa ngay để được tư vấn, điều trị kịp thời, tránh để lâu gây nên bệnh viêm mào tinh hoàn.

Free WordPress Themes, Free Android Games