Bệnh viêm tinh hoàn là gì? Dấu hiệu và cách chữa trị hiệu quả nhất

Viêm tinh hoàn là hiện tượng viêm xảy ra khu trú tại nhu mô tinh hoàn có thể là do nhiễm khuẩn hoặc không do nhiễm khuẩn. Viêm tinh hoàn được chia thành các loại viêm tinh hoàn cấp tính và viêm tinh hoàn mãn tính dựa theo thời gian tồn tại các triệu chứng của bệnh. Viêm tinh hoàn và viêm mào tinh hoàn có thể xảy ra riêng lẻ hoặc kết hợp, xảy ra cùng lúc. Viêm tinh hoàn đơn thuần, riêng lẻ thường do virus gây ra như paramyxovirus orchitis, coxsackie hay herpes. Viêm mào tinh hoàn do vi trùng có thể riêng lẻ nhất là khi viêm khu trú ở đuôi mào tinh, nhưng thường kết hợp với viêm tinh hoàn. Vậy bệnh viêm tinh hoàn là gì? Dấu hiệu và cách chữa trị hiệu quả nhất.

Giải phẫu và mô học tinh hoàn

Cũng như buồng trứng ở phụ nữ, tinh hoàn có 2 chức năng liên quan chặt chẽ với nhau: sinh giao tử (sinh tinh trùng) và tổng hợp hormon sinh dục. Vì vậy tinh hoàn là một tuyến vừa ngoại tiết (tạo ra tinh trùng), vừa nội tiết (sản xuất testosterone). Dịch tiết của tinh hoàn và các  tuyến phụ khác của hệ sinh dục nam sẽ tạo thành một hỗn dịch rất cần thiết cho sự vận chuyển, ổn định và trưởng thành của tinh trùng . Hormon nam, mà chủ yếu là testosteron , có chức năng điều hòa sự phát triển của tinh trùng và hoạt động của các tuyến sinh dục phụ. Ngoài ra, hormon nam còn ảnh hưởng, quyết định đến sự phát triển các đặc tính sinh dục thứ phát ở nam giới và một phần hoạt động tình dục.

benh viem tinh hoan
benh viem tinh hoan

Cấu tạo của tinh hoàn

Các số đo trung bình của tinh hoàn là khoảng 4 X 3 X 2,5 cm với thể tích trung bình từ 12-30 ml ở người Việt Nam. Tinh hoàn được phủ mặt trước và mặt bên bởi các lá tạng của bao tinh mạc, bao này liên tục với lá thành để ngăn cách tinh hoàn với vách bìu. Tại đỉnh trên của tinh hoàn, có một thể nhỏ, lỏng lẻo, có cuống, gọi là mấu phụ tinh hoàn (appendix testis). Cực dưới tinh hoàn có dây bìu (gubernaculum testis) đính tinh hoàn vào bìu.

Tinh hoàn có một bao xơ dày gọi là bao trắng, mà mặt sau thì dày lên, lộn vào trong tinh hoàn để tạo thành trung thất tinh hoàn (mediastinum testis). Mạch máu và các ống tinh đi qua trung thất. Từ trung thất, các dây xơ tỏa vào trong tinh hoàn thành các vách xơ, chia tinh hoàn thành khoảng 250 tiểu thùy dạng nón.

viem tinh hoan o nam gioi
viem tinh hoan o nam gioi

Sự hình thành tinh hoàn

Tinh hoàn được tạo thành từ tuyến sinh dục nguyên thủy. Các tế bào này, di chuyển đến từ tuyến sinh dục chưa biệt hóa ở túi noãn hoàng, làm các tế bào nội mạc khoang cơ thể (coelomic epithelial cells) tăng sinh và tạo thành cột giới tính. Sự hình thành cột giới tính làm cho vùng này có một gờ gọi là gờ sinh dục. Trong tháng thứ tư của sự phát triển phôi, cột giới tính có dạng chữ U và các đầu tận cùng của nó thông nối nhau để tạo thành lưới tinh. Tại thời điểm này, các tế bào giới tính nguyên thủy tiến triển thành các tiền nguyên bào tinh và các tế bào nội mạc của cột giới tính tiến triển thành các tế bào Sertoli. Cột giới tính sẽ trở thành các ống sinh tinh.

Lưới tinh kéo dài vào trong mô trung thận và sẽ thông nối với một số ống trung thận để tạo thành các ống xuất. Trung mô trong khoang giữa các ống sinh tinh sẽ tạo thành các tế bào Leỵdig, nơi sản xuất testosterone.

Ở người, mỗi tinh hoàn chứa khoảng 400-600 ống sinh tinh.Chiều dài của một ống sinh tinh khoảng 30-80  cm và đường kính ống sinh tinh vào khoảng 150-250 micromet. Các ống sinh tinh thường tạo thành những vòng cung nối với nhau ở một đầu, đầu còn lại đổ vào mào tinh.Các ống sinh tinh cuộn lại và được phân bố thành các thùy trong tinh hoàn. Các thùy của tinh hoàn được phân cách nhau bởi các vách xơ. Ở giữa các ống sinh tinh là mô liên kết lỏng lẻo bao gồm mạch máu, bạch huyết, thần kinh và các tế bào Leydig.

Nguyên nhân gây viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn xảy ra thường do các nguyên nhân chính sau đây:

Do vi khuẩn, hoặc virus

Các vi khuẩn không đặc hiệu gây bệnh thường gặp là Ecoli, Streptococcus, Staphylococcus, Ureaplasma urealyticum, Haemophilus influenzae, Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae, và Pseudomonas aeruginosa. Các vi khuẩn đặc hiệu như trực khuẩn lao, song cầu gram âm (Neisseria gonorrhoeae), xoắn khuẩn giang mai và chlamydia tracomatis. Các tác nhân không phải là vi khuẩn như virus, kí sinh trùng, nấm, Rickettsia và cytomegalovirus. Nếu viêm tinh hoàn do virus thì thường gặp nhất là virus quai bị, thông thường viêm tinh hoàn sẽ xảy ra sau khi bị quai bị 1 tuần, bệnh thường xảy ra ở bé trai tuổi dậy thì.

Nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc bị viêm mào tinh hoàn lan đến viêm tinh hoàn.

Nhiễm trùng lây lan qua đường tình dục

Trường hợp này thường gặp ở những bệnh nhân trong độ tuổi sinh hoạt tình dục, có lối sống tình dục không lành mạnh, quan hệ với nhiều người, quan hệ tình dục không an toàn, không chung thủy một vợ, một chồng, không sử dụng các biện pháp đảm bảo an toàn khi quan hệ như bao cao su…

viem tinh hoan
viem tinh hoan

Dấu hiệu viêm tinh hoàn

Bệnh nhân vị viêm tinh hoàn thường biểu hiện bởi các triệu chứng sau:

  • Triệu chứng toàn thân: Bệnh nhân có thể sốt, sốt cao kèm theo rét run. Một số bệnh nhân có biểu hiện buồn nôn và nôn.
  • Triệu chứng cơ năng: Bệnh nhân cảm thấy đau vùng bìu, đau khi chạm vào hoặc khi quan hệ tình dục. Cảm giác nặng ở vùng bìu. Một số bệnh nhân có thể có các triệu chứng liên quan đến đường tiểu như đái buốt, đái rắt, đau khi đi tiểu, có máu trong nước tiểu
  • Triệu chứng thực thể: Khám tinh hoàn bệnh nhân có thể thấy các dấu hiệu như: da bìu sưng đỏ, bìu sưng to, tinh hoàn phù nề, căng bóng
  • Viêm tinh hoàn rất dễ nhầm với một số bệnh khác ở tinh hoàn, vì vậy khi thăm khám cần thăm khám kỹ, làm các xét nghiệm để chẩn đoán phân biệt với các bệnh
  • Xoắn tinh hoàn
  • Tràn dịch màng tinh hoàn
  • Thoát vị bẹn

Điều trị viêm tinh hoàn

  • Nếu viêm tinh hoàn do vi khuẩn, việc điều trị kháng sinh là cần thiết. Khi điều trị cần dựa vào kết quả kháng sinh đồ. Trong trường hợp chưa có kết quả kháng sinh đồ, bác sỹ có thể điều trị kháng sinh cho bệnh nhân dựa vào kinh nghiệm và dự đoán chủng vi khuẩn gây bệnh
  • Nếu bệnh nhân đau nhiều có thể kê thêm các loại thuốc giảm đau như: paracetamol, ibuprofen, acetaminophen , các thuốc giảm đau nonsteroid
  • Ngoài ra cần dùng các biện pháp hỗ trợ như:
  • Nghỉ ngơi, tránh chạy nhảy nhiều.
  • Đắp lạnh giúp giảm đau và sưng. Hãy đặt nước đá lạnh vào vùng bìu trong 15 phút – cách nhau từ 1 đến 2 tiếng hoặc ít nhất bốn lần mỗi ngày, mỗi lần 15 phút. Nên đắp thường xuyên để có tác dụng tốt. Không đắp nước đá một chỗ lâu hơn 15 phút vì như vậy có thể làm đau và sưng thêm.
  • Khi nằm, hãy đặt một chiếc khăn lông bên dưới bìu. Khăn này sẽ nâng đỡ bìu và giúp giảm sưng và đau.
  • Mặc quần lót bó. Loại quần lót này sẽ giúp nâng đỡ bìu và giảm đau.
  • Nếu tình trạng viêm trở thành nhiễm trùng, hãy tránh sinh hoạt tình dục cho đến khi hết nhiễm trùng.
dieu tri viem tinh hoan
dieu tri viem tinh hoan

Tiên lượng

Một số bệnh nhân bị viêm tinh hoàn do quai bị sẽ bị vô tinh vĩnh viễn, một số khác cần tới hai năm để sinh tinh có thể hồi phục. Viêm mạn tính có thể dẫn tới teo tinh hoàn, thậm chí hội chứng toàn tế bào Sertoli.

Quai bị có thể dự phòng được bằng chủng ngừa (tiêm vacxin). Các trường hợp viêm do vi khuẩn, chẩn đoán sớm, điều trị đúng và đủ giúp ngăn ngừa teo tinh hoàn và vô sinh.

Trên đây là các thông tin cơ bản nhất về bệnh viêm tinh hoàn. Hi vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có thêm hiểu biết về bệnh, phòng tránh được bệnh và có lối sống tình dục lành mạnh, an toàn.

 

Free WordPress Themes, Free Android Games